Ég man ekki hvort það var einhver ákveðinn trommari eða eitthvað ákveðið lag sem kveikti áhugann á því að spila á trommur. Lílega hefur þetta verið eitthvað ofurhversdagslegt eins og einhver kall að spila á trommur á jólaballi í Oddfellowhúsinu.
Græjurnar voru líka töff. Gunnar Jökull var töff, meira að segja þegar hann spilaði á dansskólaböllunum í Sjálfstæðishúsinu við Austurvöll. Þá hef ég verið 10 ára. Ég lærði á harmoniku hjá Emil Adolfssyni í kjallara við Framnesveg, en man ekki heldur hversvegna harmonikan varð fyrir valinu. Kannski var þetta skrifað í skýin. Harmonika og djass! Sem þýddi harmonika og trommur í útvarpsauglýsingum í gamla daga skv Jóni Múla. Nema hvað. Harmonika vék fyrir trommusetti, Rose Morris hrúgaldi sem ég man ekki hver seldi mér. Svo var stofnuð hljómsveit í skúrnum á Brúarflötinni. Jón Ingvi Björnsson, Pétur Jónasson og Runólfur Birgir Leifsson voru helstu samsærismenn. Bítlarnir og Stones á dagskrá eins og vera ber, en það var gamla ameríska Chubby Checker- og Little Richard- rokkið sem gerði hljómsveitina The Incredibles mjög vinsæla á böllum menntaskólaáranna. Þá var ég líka að hlusta á djassmúsík og byrjaður að fylgjast með Guðmundi Steingrímsyni og fleirum spila á djasskvöldum Jazzvakningar. Það var í þessu einhver stemmning sem talaði til mín. Svo söng Linda Walker með okkur strákunum (hún er systir Jóns Ingva, bassaleikara) og þá var allt í einu kominn snertiflötur við þessar lifandi goðsagnir Íslandsdjassins, sem hún var líka að syngja með á veitinghúsum borgarinnar.
Ég fékk nokkra tíma hjá Guðmundi Steingrímssyni, Papa Jazz – og skráði mig í Tónlistarskólann í Reykjavík þar sem Reynir Sigurðsson tók á móti mér af sínu einstaka æðruleysi. Hann reyndi hvað hann gat að halda að mér kjuðastjórnun skv George Lawrence Stone og var duglegur að leita leiða til að trommusettshlutanum væri sinnt þó að tónlistarskólaumhverfið væri nú ekki alveg búið að taka því sem sjálfsögðum hlut. Þó er mér minnisstætt hversu jákvæður skólastjórinn Jón Nordal var þegar ég dröslaði stóra Ludwig settinu sem pabbi smyglaði frá Ameríku fyrir mig, upp á þriðju hæð í Skipholtinu til að taka stigspróf. 45 árum síðar má Jón ennþá vera að því að gauka að manni jákvæðum straumum.
Og það var líkast til í slagverksskúrnum hans Reynis við Kaplaskjólsveginn sem ég hitti Gunnar Ormslev fyrst. Þeir voru að æfa eitthvað og hann dokaði við og spilaði aðeins með unga trommaranum. Ég hef oft hugsað um það að íslenskt djasslíf hefði orðið ríkara fyrir okkur öll ef Gunnars hefði notið við lengur. Okkur vantaði fleiri svona mentora eins og hann í íslenska djasslífið.
Það var einmitt þetta fámenni sem varð til þess að ég ákvað að fara til Boston í Berklee College of Music. Þetta átti aldrei að vera nema sumarnámskeið, enda var tónlistarvafstrið varla nema rétt til að halda manni utan stjórnlausrar óreglu. Þó var umtalsverð ástríða gagnvart djassmúsíkinni, ástríða sem ég deildi með mínum góðu vinum í Jazzvakningu, Sigurjóni Jónassyni og Vernharði Linnet og mörgum fleirum – en það var alls ekki til staðar djúp sannfæring um að í henni fælist framtíð mín. Enda kom á daginn á árnum í Boston að það var margt fleira í músíkinni sem átti eftir að kalla til mín.
Þrátt fyrir ballspilamennsku og tvö ár í Tónó var nú trommuleikurinn ekki upp á marga fiska í þeirri stóru tjörn sem Berklee var sumarið 1980. Þar var hinsvegar aðstaðan til að taka duglega til í því. Aðferðirnar sem þar voru í fullu gildi eru þær sömu og ég tók með mér til að deila síðar í Tónlistarskóla FíH. Alan Dawson var brautryðjandi í þeim fræðum og bjó til tæki fyrir trommara til að laga ryþmana í músíkinni að sínu hljóðfæri. Þessu fylgja gríðarlega skemmtilegar æfingar sem fá mann til að hugsa um allt í senn; tilfinningu fyrir stíltegund tónlistarinnar, hljómnum í hljóðfærunum og samhæfingu allri. Ég var framan af í tímum hjá einum af lærisveinum Dawsons, Tony Cerra og síðar hjá Gil Graham og Bill Norine, sem allir voru hvetjandi hver á sinn hátt. En það var hjá Dean Anderson og Joe Galeota sem ég kynntist nýrri músík sem átti eftir að opna hugann umtalsvert. Dean var yfirmaður slagverksdeildar og með honum var spiluð nýjasta slagverksmúsíkin sem til var. Og Joe var nýkominn úr sinni fyrstu ferð til Ghana og því meðal brautryðjenda í útbreiðslu afrískrar tónlistar í bandarískum tónlistarskólum.
Það voru auðvitað mikilvægir leiðbeinendur á öllum sviðum í Berklee og ég minnist jafnan með mestum hlýleika á John LaPorta, klarinettuleikara sem stjórnaði samspilum í Berklee sem eru gríðarlega eftirminnileg. Bob Rose var annar sem var á allt öðrum nótum, og deildi með þátttakendum reynslu sinni í hinum harða heimi hljómsveitarreksturs á markaði.
Kannski var það óumflýjanlegt að ljúka fjögurra ára námi með óljóst vopnabúr í höndum. Trommur eða slagverk, þar liggur efinn. Það kemur í ljós að trommurnar og slagverkið eru líka einfaldlega púsl í einhverri heildarmynd sem er enn verið að setja saman. En þetta var gríðarlega skemmtilegt. Að fá að spila í allskonar hljómsveitum, stórsveit undir stjórn Jimmy Mosher sem var altoleikari með Buddy Rich, djassböndum með Mike Metheny, sem er eldri bróðir gítarleikaran Pat – og var eftirminnilegur og gefandi leiðbeinandi. Svo var líka nýstofnuð deild kvikmyndatónlistar sem var með sinn eigin samspilshóp og þar þurfti maður að spila allan fjárann á allskonar ásláttarhljóðfæri, sem reyndist ágætur undirbúningur fyrir eitt af hugðarefnunum sem var að spila slagverkstónlist. Ekki hvarflaði þó að mér að kvikmyndatónlistin sem slík væri eitthvað til að hella sér út í. Til þess var of mikið að gera við að spila hana fyrir aðra.
Ég sótti líka tónsmíðatíma og lærði allskonar aðferðir hjá góðu fólki sem ég man varla hvað heitir lengur. Andy Jaffee var einn sem bjó yfir miklum krafti – skammaðist og hrósaði á víxl, en fór í gegnum tónsmíðarnar af mikilli nærfærni. Mike Gibbs var líka mikilvægur fyrirlesari fyrir þann sem var litlu nær um hvað hann vildi gera í músík.
Eftir að harka í Boston í eitt ár eftir útskrift frá Berklee flutti ég heim og hreiðraði um mig á ættarsetri móðurfjölskyldunnar á Smáragötu 14. Það var ágætis sambýli við ömmu Dóru og Eirík frænda. En svo kynntist ég Margréti sem bjó í Hafnarfirði, svo að við keyptum okkur hús á Selvogsgötunni og gerðum út þaðan frá 1987.
Það hefur eiginlega flogið áfram þessi tími eftir Boston árin. Fyrsti veturinn heima var 1984-5 og það var nóg að gera, svo að maður gat svarað fyrirspurnum sinna nánustu um það af fullri hreinskilni. Kennsla við Tónlistarskóla FíH þar sem mikill hópur upprennandi hæfileikamanna saug í sig þessar aðferðir Alans Dawson frá Berklee. Spileríið var fjölbreytt líka með allskonar djassi og dægurflugum í bland við stækustu framúrstefnu kammermúsík og sinfóníudjobbum af fjölbreyttum toga.
Leikhúsið varð snemma mikill uppáhaldsvettvangur minn og hér er pistill um það alltsaman með sýnishornum af leikhúsmúsíkinni sem ég hef búið til.
Pétur Grétarsson 